1 - مسعدة بن صدقه مىگويد : از امام صادق - عليه السّلام پيرامون « ناسخ و منسوخ » و « محكم و متشابه » قرآن سؤال كردم ، حضرت فرمود : « ناسخ ، عبارت است از آنچه ثابت بوده و بدان عمل مىشود و منسوخ آن حكمى است كه زمانى بدان عمل مىشده اما بعدا حكم ديگر آمده و آن را نسخ كرده است » . « 1 » 2 - زرارة بن اعين از امام باقر - عليه السّلام - نقل كرده است كه حضرت فرمود : « نزل القرآن ناسخا و منسوخا » « قرآن به صورت ناسخ و منسوخ فرويش كرده است » « 2 » ، 3 - امام صادق - عليه السّلام - به اسماعيل بن جابر فرمود : « خداوند شما را رحمت نمايد بدانيد كه اگر كسى از قرآن ، ناسخ را از منسوخ و عام را از خاص و محكم را از متشابه باز نشناسد ، نه تنها عالم به قرآن نيست بلكه از اهل آن نيز به حساب نمىآيد » . « 3 » 4 - امام صادق - عليه السّلام - به يكى از فقيه‌نمايان مكتب خلفا در كوفه ( ابو حنيفه ) فرمود : « آيا تو فقيه اهل عراقى ؟ » . پاسخ داد : بله . امام - عليه السّلام - پرسيد : « به چه مبنايى براى مردمان عراق فتوا صادر مىنمايى ؟ » . گفت : بر اساس كتاب خدا ( قرآن ) و سنت پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله . امام - عليه السّلام - فرمود : « آيا كتاب خدا را آن چنان كه شايسته است مىشناسى و ناسخ و منسوخ آن را به خوبى از هم باز مىشناسى ؟ » . گفت : بله . امام - عليه السّلام - فرمود : « دانشى را ادعا مىكنى كه

--> ( 1 ) فيض كاشانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 30 . سيد هاشم ، بحرانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 20 به نقل از تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 23 و از آن بحار الانوار ، ج 19 ، ص 25 و 94 : عن مسعدة بن صدقة قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن « الناسخ و المنسوخ » و المحكم و المتشابه ؟ قال : « الناسخ : الثابت المعمول به ، و المنسوخ : ما قد كان يعمل به ثمّ جاء ما نسخه ، و المتشابه ما تشابه على جاهله » . ( 2 ) عياشى ، پيشين ، ج 1 ، ص 22 ، ج 3 و از امام محمد باقر ، مجلسى ، پيشين ، ج 19 ، صص 25 و 30 و صص 93 - 94 . سيد هاشم بحرانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 20 ، حر عاملى ، پيشين ، ج 27 ، ص 203 و ج 72 . ( 3 ) شيخ حسن الفريد شرح تفسير نعمانى ، افست مروى - تهران : 1399 ه . ق ، صص 23 و 24 : « و اعملوا - رحمكم اللّه - انّه من لم يعرف من كتاب اللّه « الناسخ و المنسوخ » و العام من الخاصّ و المحكم من المتشابه . . . فليس بعالم بالقرآن و لا هو من أهله » . و نيز ر . ك فيض كاشانى ، پيشين ، ج 1 ، صص 38 و 39 ، به نقل از محمد بن ابراهيم بن جعفر النعمانى از امام صادق - عليه السّلام - در ضمن حديث مفصلى .